Surge Là Gì? Nguyên Nhân, Tác Hại & Cách Chống Surge Hiệu Quả
Surge là một trong những nguyên nhân phổ biến nhưng ít được nhận diện khi thiết bị điện – điện tử bị hư hỏng đột ngột. Trong nhiều trường hợp, hệ thống vẫn hoạt động bình thường cho đến khi một xung điện áp tăng vọt xuất hiện trong tích tắc và gây ra lỗi nghiêm trọng. Chính vì vậy, câu hỏi “surge là gì” ngày càng được tìm kiếm nhiều hơn, đặc biệt trong các hệ thống có server, điện mặt trời, camera, PLC hoặc thiết bị điều khiển nhạy cảm. Việc hiểu đúng bản chất của surge sẽ giúp người dùng chủ động phòng ngừa, thay vì chỉ xử lý khi sự cố đã xảy ra

Surge là gì?
Surge là hiện tượng tăng đột ngột điện áp hoặc dòng điện trong thời gian rất ngắn, thường chỉ kéo dài từ vài micro giây đến vài mili giây. Surge có thể xuất hiện trên đường nguồn điện, đường tín hiệu, mạng LAN, cáp điều khiển, và là nguyên nhân hàng đầu gây hư hỏng thiết bị điện – điện tử.
Surge Protector là gì?
Surge Protector là thiết bị chống sốc điện (thường được gọi thiết bị cắt xung sét lan truyền). Chức năng: Nó hoạt động Cắt xung surge trong vài nano giây hướng dòng điện dư thừa xuống đất, bảo vệ thiết bị lắp sau nó.
Surge gây ra hậu quả gì trong hệ thống điện?
Surge trong hệ thống điện là xung điện áp tăng vọt bất thường, vượt quá mức điện áp định mức mà thiết bị có thể chịu được, gây cháy linh kiện, treo hệ thống hoặc giảm tuổi thọ thiết bị.
Surge có phải là sét không?
Không hoàn toàn.
- Sét đánh là một nguyên nhân gây surge.
- Surge là hệ quả, có thể do sét, đóng cắt tải lớn, sự cố lưới điện hoặc máy phát điện gây ra.
👉 Nói cách khác: Sét là nguồn phát – Surge là tác động lan truyền.
Surge xuất hiện từ đâu?
Surge thường xuất hiện từ:
- Sét đánh trực tiếp hoặc sét lan truyền
- Đóng/cắt máy biến áp, động cơ công suất lớn
- Sự cố lưới điện, mất pha, đảo pha
Surge kéo dài bao lâu?
Surge thường chỉ kéo dài từ vài micro giây (µs) đến vài mili giây (ms). Dù thời gian rất ngắn, năng lượng xung có thể đủ để phá hủy linh kiện bán dẫn.
Surge có xảy ra khi trời không mưa không?
Có. Surge không chỉ do sét. Việc đóng cắt tải lớn, khởi động động cơ, máy hàn, thang máy cũng có thể tạo surge ngay cả khi thời tiết hoàn toàn bình thường.
Vì sao surge không làm nhảy MCCB/MCB/ Aptomat nhưng vẫn làm hỏng thiết bị?
MCCB/MCB chỉ phản ứng với quá dòng kéo dài, trong khi surge là xung điện áp rất ngắn. Surge kết thúc trước khi MCCB/MCB kịp tác động, nhưng vẫn đủ mạnh để làm hỏng linh kiện điện tử.
Surge lan truyền xa đến mức nào?
Surge có thể lan truyền hàng trăm mét theo đường dây điện, cáp tín hiệu hoặc dây tiếp địa, đặc biệt trong các công trình có hệ thống tiếp đất kém.
Surge gây hại như thế nào?
Surge có thể:
- Làm cháy nguồn, bo mạch, IC
- Gây mất dữ liệu, treo server
- Làm giảm tuổi thọ thiết bị
- Gây lỗi ngẫu nhiên rất khó phát hiện

Surge khác gì với quá áp (Overvoltage)?
| Tiêu chí | Surge | Quá áp |
| Thời gian | Rất ngắn (µs – ms) | Dài hơn |
| Tính chất | Đột ngột, xung | Ổn định hơn |
| Mức độ phá hủy | Rất cao | Trung bình |
Thiết bị nào dễ bị ảnh hưởng bởi surge?
- Server, switch, router
- PLC, SCADA
- Camera, hệ thống an ninh
- Inverter năng lượng mặt trời
- Thiết bị y tế, máy CNC
Surge lan truyền theo những đường nào?
Surge có thể lan truyền qua:
- Đường nguồn AC/DC
- Dây tiếp địa
- Dây tín hiệu (RS485, Ethernet, CAN…)
- Cáp anten, cáp camera
Làm sao để chống surge hiệu quả?
Cách hiệu quả nhất là:
- Lắp SPD – thiết bị chống sét lan truyền
- Phân tầng bảo vệ: Type 1 – Type 2 – Type 3
- Tiếp địa đúng chuẩn
- Bảo vệ cả nguồn và tín hiệu
Chống sét lan truyền có vai trò gì trong việc chống surge?
Chống sét lan truyền giúp:
- Cắt xung surge trong vài nano giây
- Hạn chế điện áp dư xuống mức an toàn
- Bảo vệ thiết bị phía sau không bị phá hủy
Không có surge protector thì sao?
Không có thiết bị bảo vệ surge:
- Thiết bị vẫn hoạt động bình thường cho đến khi… hỏng đột ngột
- Hư hỏng thường không có dấu hiệu cảnh báo trước
- Chi phí sửa chữa thường cao hơn rất nhiều so với lắp SPD
Khi nào cần nâng cấp hệ thống chống surge?
Nên xem xét nâng cấp khi:
- Thiết bị hỏng lặp lại nhiều lần
- Công trình thay đổi công suất
- Lắp thêm inverter, server, máy CNC
- Chống sét lan truyền đã sử dụng trên 3–5 năm
✨Surge không phải là khái niệm phức tạp, nhưng hậu quả của surge thì rất nghiêm trọng nếu không được bảo vệ đúng cách. Việc hiểu rõ surge là gì, nguồn gốc và cách lan truyền sẽ giúp bạn chủ động bảo vệ thiết bị, dữ liệu và hệ thống điện một cách hiệu quả, đặc biệt trong môi trường có nguy cơ sét và đóng cắt điện thường xuyên
